· 

Hoe ga je om met de dood

In een slechts enkele weken hebben we twee naasten verloren. In september is Jimmy zijn opa plotseling overleden en twee weken geleden is mijn oma overleden. Het overlijden van een naasten brengt veel verdriet met zich mee. Dit verdriet krijgen je kindjes ook mee. 

 

Vandaag deel ik in mijn blog in hoeverre wij onze kindjes in dit proces betrekken en wat wij hun vertellen. Ben je benieuwd? Lees dan snel verder!

Hoe moeilijk het ook is, de dood hoort bij het leven. Er komt een dag dat we allemaal dood gaan. Ongeacht of iemand nu een mooi, lang ongelukkig leven heeft geleid, doet het overlijden van een naaste altijd pijn. Het brengt veel verdriet met zich mee. Zelfs als je het ziet aankomen en weet dat het zo beter is. Ook onze kindjes krijgen dit verdriet mee. Vooral Jaimey merkt dit en stelt ook tientallen vragen. 

 

Toen Jimmy zijn opa is overleden hebben wij bewust niets verteld. Waarom? We wisten gewoonweg niet waar we goed aan deden. Natuurlijk zou er een moment komen dat ze naar Grote Opa zouden vragen en dan zouden we de waarheid moeten vertellen. 

 

Ik heb wel het idee dat Jaimey in grote mate begrijpt wat de dood betekent. Hij zegt zelf al dat als je dood bent je er niet meer bent. 

 

Uiteindelijk hebben we ongeveer een week na de crematie van Jimmy zijn opa Jaimey verteld dat grote opa was overleden. Als Jaimey namelijk naar de kapper gaat dan ging hij altijd samen met Jimmy langs grote opa. Dus hij vroeg wanneer hij er weer heen ging. Jimmy heeft toen verteld dat grote opa dood was. Jaimey zei dat hij verdrietig was en dat hij het niet leuk vond dat grote opa dood was. Remy zei precies hetzelfde, maar dat is gewoon een copy-cat van zijn grote broer. 

 

Enkele dagen later vroeg Jaimey waar grote opa dan heen was. We hebben toen gezegd dat hij nu een sterretje is. Of dit de beste verwoording is? Ik weet het niet. Het is niet dat we de dood willen verheerlijken. We hebben hiervoor gekozen zodat hij altijd even naar opa kan kijken, als een mooie herinnering. 

 

Niet veel later ging het slechter met mijn oma. Ze was al enige tijd ziek en het ging steeds slechter. Meerdere malen hebben we gedacht dat we afscheid zouden moeten nemen, alleen oma was sterk en bleef nog bij ons. Tot twee weken terug. Ze ging snel achteruit en het was gewoon wachten op "het" telefoontje. Ik had mijn ouders gevraagd niet midden in de nacht te bellen, maar toen ik om 7 uur een appje kreeg met het bericht : kan ik je bellen, wist ik al hoe laat het was. Terwijl ik bezig was met het ontbijt klaar te zetten voor de kindjes vertelde mijn moeder dat mijn oma die nacht was overleden. Ik barstte natuurlijk ook in huilen uit en Jaimey vroeg meteen mama wat is er. Aangezien ik zo verdrietig was wilde ik wel meteen vertellen wat er aan de hand was. Ik heb de jongens verteld dat oma Nettie heel erg ziek was (dat wisten ze ook wel, want ze gingen elke keer mee naar het ziekenhuis) en dat ze nu dood was. En doordat oma Nettie dood was is mama heel erg verdrietig, want mama moet oma Nettie nu missen. Jaimey was op dat moment echt aangeslagen. Ik dacht even dat hij in huilen uit zou barsten. De jongens hadden namelijk echt een goede band met mijn oma. Maar hij ging niet huilen, maar zei wel dat hij heel erg verdrietig was en het niet leuk vond dat Oma nettie dood was. Remy herhaalde dit. 

Jaimey vroeg ook meteen of oma Nettie nu ook een sterretje was? Ik heb toen gezegd dat oma Nettie er inderdaad niet meer is, dat we haar moeten missen en dat zij nu een sterretje is.

 

Heel toevallig was het nog donker toen wij naar de opvang liepen en zag Jaimey twee sterretjes. Hij vond het helemaal fijn om grote opa en oma Nettie te zien. 

 

Zowel op de opvang als de juffrouw van de basisschool heb ik meteen ingelicht over de situatie. Ik wist natuurlijk niet of mijn kindjes er iets over zouden zeggen of verdrietig zouden zijn. Ik vond het in ieder geval belangrijk dat ze op de hoogte waren van de situatie en eventueel konden inspringen. 

 

Zelf ben ik die ochtend gewoon gaan werken, maar toen ik thuis kwam kwam het echte verdriet. Ik had me heel de ochtend al ingehouden en het moest er toch uit. Ik wilde dit ook absoluut niet verbergen. Ik wil aan de kindjes meegeven dat verdriet erbij hoort. Dat het niet erg is om je emoties te uiten en dat je verdrietig mag zijn als je iemand heel erg gaat missen. 

 

Remy vroeg ook nog aan mij: Mama wat is er? Ik zei mama is verdrietig omdat oma Nettie is overleden. Hij zo ikke ook verdrietig. Niet huilen mama. Zo lief. Het fijne aan kindjes om je heen hebben als je verdrietig bent is dat ze altijd wel weer een glimlach op je gezicht toveren. En dat vond ik persoonlijk ook heel fijn. Kindjes bekijken het allemaal veel luchtiger en kunnen op het ene moment verdrietig zijn en nog geen 2 seconden later weer vrolijk spelen. Het viel mij ook op dat ze me de dagen na het overlijden net wat vaker kwamen knuffelen.

 

Beide jongens hebben meerdere keren gezegd dat oma Nettie dood is en dat ze dat niet leuk vonden. Ik merkte dat ze er toch veel mee bezig waren. 

 

Mijn schoonmoeder heeft het boekje van Nijntje : Oma Pluis gekocht, waarin de oma van  Nijntje dood gaat. Dit boekje heb ik meerdere keren samen met de jongens gelezen. Ik vond dit een heel fijn boekje. Dit boekje laat zien dat je verdriet hebt als iemand dood gaat en wat begrafenis inhoudt. 

 

Jimmy en ik hebben nog wel in dubio gezeten of we Jaimey mee zouden nemen naar de uitvaart. Evy en Remy vonden we sowieso te klein, maar Jaimey zei dat hij graag afscheid wilde nemen van oma Nettie. 

 

In eerste instantie wilden we niet dat Jaimey mijnoma opgebaard zou zien, maar we kregen de indruk dat hij het allemaal niet zo goed kon plaatsen. We hadden hem wel uitgelegd dat oma Nettie in een kist zou liggen, maar dat hij haar niet meer zou kunnen zien. Dit vond hij maar vreemd. Aangezien mijn oma er vredig bij lag hebben we besloten hem toch maar even mee te nemen. Hij vond het raar dat ze daar lag en dat ze dan toch dood is, maar uiteindelijk kwam het besef dat ze er niet meer was en barstte hij in huilen uit. Dit was zo zielig. 

 

Voor de uitvaart hebben we uiteindelijk besloten Jaimey me te neen. We vonden het belangrijk dat hij hierbij was, omdat oma Nettie ook heel belangrijk voor hem was. We hebben hem duidelijk uitgelegd dat hij oma Nettie niet zou gaan zien, want ze zou in een kist liggen. Dat iedereen daar heel verdrietig gaat zijn. Jaimey heeft het tijdens de uitvaart super goed gedaan en hij zei achteraf dat hij het fijn vond dat hij er bij was. 

 

Wat ik belangrijk vond is dat de kindjes op de hoogte waren van wat er speelt. Dat je verdrietig kan en mag zijn en dat dat ook bij het leven hoort. En dat we helaas dierbaren zullen verliezen. Dit is niet leuk, maar het hoort erbij. Het is belangrijk dat je over je gevoel praat. Een boekje kan je kindje helpen bij het hele proces, zeker als ze nog wat kleiner zijn. Als je denkt dat je kindje het aan kan, dat denk ik dat het goed voor ze is om ze zoveel mogelijk te betrekken bij het gehele proces. Dit zal ze helpen bij het rouwproces. 

Wij hebben uiteindelijk dan gezegd dat als je dood bent je een sterretje wordt. Dit vonden wij een mooie betekenis, maar dit is voor iedereen anders. 

 

Ik ben wel benieuwd hoe andere dit aanpakken?

Commentaar schrijven

Commentaren: 3
  • #1

    Margo (donderdag, 02 november 2017 19:48)

    Lieverd wat heb je dit mooi verwoord ,weet zeker dat jullie het goed hebben aangepakt met de kindjes. ���

  • #2

    Chris (vrijdag, 03 november 2017 10:34)

    Mooi verwoord Marly , ik zeg altijd , volgt je hart in wat je wilt en doet en dan is het altijd goed. , veel sterkte met het verlies van jullie dierbare ��

  • #3

    Marly (zaterdag, 04 november 2017 10:56)

    DANkje